Her tarafım ağrıyor"
"Gece yeteri kadar uyumama
rağmen sabahları hiç
uyumamış gibi kalkıyorum",
"Yorgunluktan kırılıyorum,
hiçbir iş yapamıyorum"
Bu yakınmalar yumuşak
doku romatizması (fibromiyalji)
olan hastalarda en sık dile
getirilen yakınmalardır.
Fibromiyalji yaygın kas,
iskelet sistemi ağrısı,
yorgunluk, uyku bozukluğu
bulguları olan kronik,
karmaşık bir ağrı
sendromudur.
Fibromiyalji tek başına bir
hastalık olabileceği gibi
başka hastalıklara da eşlik
edebilir. Nüfusun ortalama
%5'inde fibromiyalji
görülür, genellikle 20-50
yaşları arasında rastlanır.
Hastaların önemli bir kısmı
kadındır.
Hastalığın nedeni:
Fibromiyalji
hastalığının nedeni tam
açıklanamamakla beraber,
belirtilere yol açan
bozukluğun merkezi sinir
sisteminden kaynaklandığı
düşünülmektedir. Genetik
faktörler de önemlidir, aile
öyküsü olanlarda
fibromiyalji görülme sıklığı
daha fazladır.
Hastalığın
bulguları:
*Ağrı: Yaygın ağrı en sık
yakınmadır. Hastalar
ağrılarını tanımlamada ve
ağrı yerini tarif etmede
zorluk çekerler. Daha çok
boyun, sırt ve bel
bölgesinde yaygın ağrıdan
yakınırlar. Kol ve
bacaklarda da ağrı olabilir.
Ellerde ağrı ve şişlikten
yakınmalarına karşın, gerçek
bir eklem tutulumu yoktur.
*Yorgunluk: Önemli bir
yakınma olup hastanın günlük
yaşamını etkileyebilir.
Hasta bunu sıklıkla "tüm
enerjisinin kaybolduğu"
şeklinde ifade eder.
Genellikle sabah yataktan
yorgun kalkar.
*Uyku bozuklukları: Hasta
uykuya dalamadığından veya
sık uyandığından
yakınabilir. Bazen de uyku
süresinin yeterli olmasına
karşın uyku dinlendirici
olmayabilir ya da hasta hiç
uyumadığı hissi ile uyanır.
Bu üç ana bulgu dışında
sabah tutukluğu,
konsantrasyon ve bellek
bozukluğu, irritabl barsak
(karın ağrısı,
ishal,kabızlık), irritabl
mesane (sık idrara gitme),
çene ekleminde ağrı, baş
ağrısı, göz ve ağız
kuruluğu, el ve ayaklarda
uyuşma, huzursuz bacak
sendromu, aşırı terleme gibi
hastalığa eşlik edebilen
başka belirtiler de
mevcuttur, ancak bunların
hepsi her olguda
gözlenmeyebilir.
Etkileyen faktörler:
Hastalar
yakınmalarının psikolojik
stress, hava değişimleri,
soğuk veya rutubet ile
arttığını ifade ederler.
Soğuğa karşı aşırı bir
hassasiyet vardır. Belli bir
pozisyonda uzun süreli
çalışma (özellikle kollar ve
omuzların uzun süre sabit
durması gibi) da yakınmaları
arttırabilir. Bilgisayar ve
daktilo gibi aletlerle
çalışanlarda daha sıktır.
Uzun süreli oturma, ayakta
durma, stress, uzun süreli
yazı yazma, araba kullanma,
telefonla konuşma, soğuğa
maruz kalma, eğilerek
çalışma ve ağır kaldırma,
kolların gergin pozisyonda
çalışma yüzeyinde bulunması
gibi çalışma koşulları
fibromiyalji belirtilerini
şiddetlendirebilir. Çalışma
ortamında iş arkadaşları
veya amirlerle olan
gerginliklerin de hastanın
yakınmalarının artmasına yol
açtığı gözlenmektedir.
Çalışma koşulları dışında
boşanma, gebelik, ailede
hastalık olması, tek başına
aşırı sorumluluk yüklenme
gibi stress faktörleri de
fibromiyaljide belirtileri
arttırabilir. Kadınlarda
regl döneminde de belirtiler
artabilir. Sıcak duş ve
banyo, ılık ve kuru hava,
tatil, dinlendirici uyku ile
belirtiler genellikle
hafifler.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

Tanı yöntemleri:
Tanı için hastanın
yakınmalarının değerlendiril-mesi, ağrı
tipi, fizik muayene ve eşlik eden
bulgular önem taşır. Fizik incelemede
yaygın hassasiyet, kasta sicim gibi
sertlikler, gergin bandlar, çok sayıda
hassas nokta ve tetik noktaların
bulunması hastalığı düşündüren pozitif
bulgulardır. Tanıda hassa noktaların
sayısı önemlidir. Fibromiyalji
hastalığında tanı koydurucu özgün bir
laboratuar test yoktur. Eşlik eden
romatizmal bir hastalık yoksa romatizma
testleri de negatiftir. Laboratuar
incelemeler daha çok benzer
hastalıklardan ayırımda önemlidir.Ne
yazık ki, hastada fibromiyalji tanısı
konana kadar genellikle uzun zaman
geçmektedir. Fibromiyalji hastaları
tanı konana kadar bir çok tıbbi
inceleme ve teste tabi tutulurlar. Bu
da zaman kaybına ve dolayısıyla
hastanın tedavisinin gecikmesine yol
açabilir.
Tedavi:
Tedavide her hastalıkta olduğu
gibi hastanın hastalığı ile ilgili
bilgilendirilmesi ve eğitimi çok
önemlidir. Bu yakınmalar ile başvuran
hastalara bazen "sinirsel" gibi tanılar
konabilir. Hastaya hastalığının
"gerçek" olduğunu, ancak şekil bozucu
ya da sakat bırakıcı bir hastalık
olmadığı anlatılmalıdır. Tedavi uzun
sürebilir ve bulgularda belirgin
düzelme olana kadar hekimin düzenli
takibi gerekebilir.Fibromiyalji
tedavisinde ağrı kesici ilaçlar,
antidepresanlar, kas gevşeticiler ve
uyku düzenleyici ilaçlar
kullanılmaktadır.
Özellikle hastalığın şiddetlendiği
dönemlerde postürün düzeltilmesi,
tekrarlayıcı stres faktörlerini
azaltmak (örn daktilo ile yazma, uzun
süre ile oturma/ayakta durma gibi),
uykuyu değerlendirme ve düzenleme
önemlidir.
Egzersiz hastalıkta en önemli tedavi ve
korunma yöntemidir. Özellikle gevşeme
egzersizleri, germe egzersizleri,
kardiovasküler kondüsyon programı,
yürüyüş, yüzme ve bisiklete binme
yararlıdır. Egzersiz tipi ve şiddeti
hekim tarafından hastaya göre
ayarlanmalıdır. Egzersiz, derin ve
yüzeyel ısı ve elektriksel akımlardan
oluşan fizik tedavi ağrının ve kas
gerginliklerinin azaltılmasında çok
etkili yöntemlerdir. Kas
gerginliklerinin azaltılmasında masaj
ve miyofasyal gevşeme ve basınç
teknikleri olumlu etkiler sağlar.
Hastalara ayrıca kendilerine ve
sağlıklarına daha fazla zaman
ayırmaları, yoğun çalışma sırasında sık
ara vermeleri, günlük işlerinin mümkün
olduğu kadar basit şekilde yapmalarını
önerilir.
Geçmeyen ve kronikleşen ağrılarda
alternatif tıp yöntemleri oldukça
etkili olmaktadır. Özellikle
refleksoloji ve
quantum enerji
uygulamasıyla hastalarımda oldukça iyi
sonuçlar almaktayım.
|
|