Alternatif tıp
Giriş
CAM
(Tamamlayıcı ve Alternatif tıbbın
ingilizcesi Complementary &
Alternative Medicine'ın kısa hali),
Tamamlayıcı ve Alternatif Tıp'ın
kısaltmasıdır. CAM; genellikle bütün
geleneksel, özellikle de doğu tıp
sistemlerini içerdiği gibi, tıp
okullarında okutulan ve sonunda tıp
doktoru ünvanının alınmasını
sağlayan Batı Tıbbı'nın erişim alanı
dışında olan diğer her türlü yeni
terapi ve tedavi yöntemlerini de
içinde barındıran bir kavram olarak
tanımlanır.
CAM'in bu
klasik tanımlaması artık eskimiştir
çünkü, gün geçtikçe daha çok tıp
okulu CAM uygulamalarını eğitim
programlarına almakta ve batı tıbbı
tarafından "başarılı" bulunan CAM'leri kendi teori ve pratiklerine
yavaşça dahil etmektedir.
Dünya Sağlık
Örgütü, Geleneksel Tıp (Traditional
Medicine) yani TM ile, Tamamlayıcı
ve Alternatif Tıbbı (CAM)
birbirinden ayırmak için TM/CAM
kısaltmasını kullanmaktadır. Bu
ayrımın temelinde, Çin, Ayurvedik
(Hint) ve Tibet Tıbbı'nın kendi
bağımsız teori ve pratikleriyle tam
birer tıp sistemi olmaları yatar.
Ayrıca kendilerine özgü eğitim
gereksinimleri, programları vardır
ve geleneksel tıbbı kendi kültürleri
dahilinde oluştururlar. Bu nedenle
bunları, CAM tanımı tarafından
kapsanan geniş yelpazedeki teknikler
ve uygulamalardan ayrı tutmakta
fayda vardır.
Tamamlayıcı Tıp ne anlama geliyor?
Tamamlayıcı
Tıp, geleneksel ve günümüz batı
tıbbının her ikisinin de dışında
kalan geniş yelpazedeki şifa
uygulamalarını içerir. Tamamlayıcı
Tıp, günümüz batı tıbbıyla birlikte,
onun etkisini azaltmadan, hastanın
durumunu iyileştirmek üzere
kullanılır. Bu terapinin, kullanılan
esas terapinin yaptıklarını
desteklerken, hastanın
kullanılmadığı takdirde
gerçekleşeceğinden çok daha çabuk
iyileşmesini sağlayan olumlu bir
etkisi olmalıdır.
Buna güzel bir
örnek olarak, radyasyon terapisi
veya kemoterapiyle birlikte
akupunktur, Reiki ve biyoenerji
kullanılması gösterilebilir.
Kanserle mücadelede kullanılan bu
terapiler bağışıklık sistemini
etkiler ve bitkinlik, bulantı ve
yorgunluğa yol açabilirler. Hatta
bağışıklık sisteminin düzgün
çalışmasını engelleyerek, hastayı
ikincil enfeksiyonlar kapma riskiyle
karşı karşıya bırakabilecek bir
noktaya kadar getirebilirler. CAM ve
günümüz tıbbı arasındaki bu
işbirliği türüne, tek elden organize
edildiği ve tatbik edildiği zaman
"Entegre Tıp" (Integrative Medicine)
denir.
Bu bağlamda
tamamlayıcı terapilerin doğal olarak
hastanın bağışıklık sistemini
ikincil bir enfeksiyona karşı
dayanıklı olması için
kuvvetlendirirken, hastanın enerji
seviyesini yükseltip bitkinlik,
bulantı ve yorgunluklarını
yenmelerine yardımcı olması
beklenir. Daha önce belirttiğim
gibi, bunu yaparken uygulanan
tedavinin akışını veya işleyişini
etkilemeyecek şekilde yapmalıdır.
Tamamlayıcı terapinin, uygulanan
tedaviye yardımcı olmak üzere
yapıldığı ve hiç bir şekilde esas
tedaviye bir alternatif teşkil
etmediği hasta tarafından açık
şekilde kavranmalıdır.
Geleneksel
tıbba ulaşma imkanınız olduğu
sürece, bir sorununuz olduğu zaman
teşhis konması için daima yetkili
bir tıp doktoruna gitmeli ve sizin
için tavsiye edilen tedavi yöntemini
uygulamalısınız. Eğer halihazırda
herhangi bir CAM kullanıyorsanız ya
da kullanmayı düşünüyorsanız,
durumunuzu etkileyecek herhangi
birşeyden haberi olması veya size
tavsiye edebileceği bir tedavi
olabilmesi açısından doktorunuzu bu
konuda bilgilendirin. Bu durum
özellikle çeşitli bitkiler
kullanıyorsanız kritik önem
taşıyabilir, zira bu bitkilerin
içindeki bazı maddeler kullanılan
ilaçlarla etkileşmeye girebilir,
etkilerini azaltabilir veya tamamen
yok edebilir.
Alternatif Tıp nedir?
Alternatif,
günümüz batı tıbbının yerine
kullanılan bir terapi türü anlamına
gelir. "Alternatif Tıp" veya
"alternatif terapi" terimleri,
günümüz batı tıbbının tamamını bir
reddetme veya ayrı tutma iması
içerdikleri için artık çok sık
kullanılmıyor. Aslında bu oldukça
gerçekdışı olur zira batı tıbbı
dünyanın geneline yayılmış
durumdadır ve genellikle insanlar
ideolojik platformlar yerine çözüm
aramaktadır. İnsanlar her iki
dünyanın da en iyilerini bir araya
getirerek, mümkün olan en yüksek
şifayı elde eden çözümler bulma
çabasındadır.
TM/CAM
tartışması, küçük gören bir
reddedişten, eleştirisiz kabule
kadar bir çok uç tepki çekmektedir.
Bu iki uç da daha çok, ilgili
konuların karmaşıklığına dair gerçek
bir kavrayış ya da akıl yürütmesi
yerine, insanların ideolojik
önyargıları için bir platform görevi
görür.
Bu yüzden
öncelikle TM/CAM terimi tarafından
nelerin kapsandığına açıklık
getirmek, sonrasında ise TM/CAM ve
günümüz batı tıbbının konu ve
yaklaşımlarındaki kilit
farklılıkları irdelemek faydalı
olacaktır.
TM/CAM tarafından kapsanan
uygulamalar nelerdir?
TM/CAM, dünyanın bir çok değişik
kültüründen kaynaklanan, çok geniş
bir uygulama yelpazesine sahiptir.
TM/CAM'e halk tarafından gittikçe
artan şekilde sahip çıkılması
sebebiyle, Amerikan Hükümeti
Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH -
The US Government National
Institutes for Health) 1998
yılında, araştırmalar yapmak ve
TM/CAM konusunda tavsiyelerde
bulunmak ve rehberlik etmek için
"Tamamlayıcı ve Alternatif Tıp
için Amerikan Ulusal Sağlık
Merkezi"ni (NCCAM -The US National
Institutes of Health Center for
Complementary and Alternative
Medicine) kurdu. NCCAM, TM/CAM
olarak sınıflandırılan bir çok
değişik alan ve uygulama türlerini
anlamak için faydalı bir
sınıflandırma sistemi geliştirdi.

|
 |
|
|
|
|
|
|
| |
|
|
|
|
Bu sınıflandırmada beş ana kategori
bulunmaktadır (ancak göreceğimiz gibi
birbirlerini içerdikleri de
olabiliyor). Güncel uygulamaların
yüksek çeşitliğini gözler önüne
serebilmek için, her kategoriye daha
çok bilinen bazı uygulamalar
"eklemeyi" denedim. Bu liste her
kategori için mevcut uygulamaların
tam bir listesi olmaktan çok, CAM
uygulamalarının zengin çeşitliliğini
göstermek için basit bir örnektir.
1) Alternatif
Tıp Sistemleri (WHO tarafından
Geleneksel Tıp olarak adlandırılır)
Günümüz batı tıbbından bağımsız
olarak ortaya çıkmış, bağımsız bir
teori ve uygulama esası olan,
geleneksel doğu ve daha yakın zamanda
gelişen batı tıp sistemleri.
Ayurvedik Tıp, Geleneksel Çin Tıbbı,
Geleneksel Tibet Tıbbı, Homeopati,
Naturopati
2) Zihin-Beden
Tıbbı
Bu uygulamalar beden sağlığını
zihinle uğraşarak etkilemeyi
hedefler.
Sanat Terapisi
(Art Therapy), Biyo-geridönüş (Biofeedback),
Meditasyon, NLP (Neuro Linguistic
Programming), Rahatlama,
Maneviyatçılık (Spirituality), Yoga.
3) Biyoloji
Bazlı Terapiler
Bitkiler, vitaminler ve diğer doğal
ürünleri kullanır.
Rejimler,
Bitkiler, Vitaminler
4) Manipülatif
ve Beden Bazlı Yöntemler
Bedenin manipüle veya hareket
ettirilmesine dayanır
Alexander
Tekniği, Kayropraktik (Chiropractic),
CST (Cranial Sakral Terapi), Masaj,
Osteopati
5)
Enerji Terapileri
Bedenin doğal enerji alanlarıyla
çalışan iki tür Enerji Terapisi
vardır: bedenin biyo-elektromanyetik
enerji alanıyla çalışanlar ve bedenin
"biyoalanları" veya "sübtil enerji"
alanlarıyla çalışanlar. Biyo-elektromanyetik
enerji alanlarının varlığı batı
bilimi tarafından ispatlanmıştır ve
bu bilgi, EEG, EKG gibi günümüz
teşhis ve tedavi yöntemlerine ve
aşağıda belirtilen günümüzde daha az
kullanılan yöntemlere temel
oluşturmuştur. Batı bilimi tarafından
"biyoalanlar"ın veya "sübtil enerji"
alanlarının varlığı, tüm doğu tıbbı
ve diğer ilgili bir çok tedavi için
olduğu kadar kişisel ve ruhsal
gelişim yaklaşımları için de büyük
önem teşkil eden bir kavram olmasına
rağmen hala ispat edememiştir.
a) Biyo-elektromanyetik
Terapiler
Mıknatıslar, değişken ya da
doğrudan akım alanları
b) Biyo-alan Terapileri
Akupunktur, Akupresür, Biyoenerji,
Nefes çalışması, Çakra Terapisi,
Duygusal Özgürleştirme Teknikleri
(EFT), Family Constellations,
Labirent, Qi Gung, Refleksoloji,
Reiki, Shiatsu, Tai Chi
İlk kategori
olan Alternatif Tıp Sistemleri,
dünyanın çeşitli bölgelerinde
binlerce yıl içinde evrimleşmiş olan
ve geleneksel batı tıbbının dışında
kalan tüm tıp sistemlerini kapsar.
Ayrıca Hint(Ayurvedik), Çin ve Tibet
tıbbı gibi geleneksel sistemlerin
kendi kültürleri içinde "güncel" tıp
olarak görüldükleri ve insanlara
kendi durumlarını anlamaları için çok
daha geniş imkanlar sunduğu için
batıda da yaygınlaşmaya başladıkları
belirtilmelidir. Bu sistemler tipik
olarak nefes çalışması, masaj,
bitkiler, rejim ve meditasyon gibi
çok geniş yelpazedeki bir çok entegre
tekniğe sahip olduklarından, NCCAM
tarafından oluşturulan kategorilerin
hepsindekilerle uyumlu, tam bir şifa
uygulaması sunar. Birinci kategori
aynı zamanda Homeopati ve Naturopati
gibi alternatif batı tıp sistemlerini
de içerir.
Değişik
kategorilerin birbirini kapsamasıyla
ilgili olarak bir örnek de Geleneksel
(Doğu) Tıbbı verilebilir. Geleneksel
doğu tıbbı, başlıca salgı bezleri ve
organların işleyişlerini doğrudan
etkileyen, meridyenlerden ve
kanallardan akan bir sübtil enerji
kavramına dayanır. Bu sübtil enerji
anatomisi, batı tıbbı tarafından
kesinlikle bilinmemektedir. Bunun
sonucunda akupunturun etkisi günümüzde
tanınması ve kabul edilmesine karşın,
batı tıp biliminin bunun nasıl
çalıştığına dair hiçbir fikri yoktur.
Bu
sistemlere göre hastalıklar,
bahsedilen enerjinin akışında
oluşabilecek dengesizlikler veya
tıkanıklıklar sonucunda oluşmaktadır.
Bu bakış açısı Ayurvedik, Çin ve Tibet
tıbbı, Qi Gung, Yoga ve Tai Chi
dışında, biyoenerji, nefes çalışması ve
meditasyonun bir çok türü ve diğer tüm
biyo-alan enerji terapileri tarafından
da paylaşılmaktadır. Hint, Tibet ve Çin
meditasyon uygulamaları, tipik olarak
sübtil enerjinin ana meridyenlerdeki
akışını sağlamayı (örneğin klasik
taoist mikrokozmik yörünge
meditasyonunda olduğu gibi) veya sübtil
enerjiyi merkezi kanalda toplamayı
amaçlar. Genellikle Tai Chi, Yoga ve
Meditasyonun batıdaki uygulamaları,
zindeliği, sağlığı ve rahatlamayı veya
sadece "zayıf kalmayı" sağlamak üzere
yapılırken, bu gelişmiş uygulamalara
ciddi bir vurgu yapmazlar. Bu tür
uygulamalar uzman bir eğitim ve
rehberlik kadar, günlük tatbik ve
yıllara yayılan sistematik bir kendini
adama gerektirir. Bunun önemi ise,
disiplinlerin etkilerini batıdaki
terapik anlamda değerlendirirken ortaya
çıkar. Batıdaki sağlık merkezlerinde
uygulandığı şekliyle bu teknikler,
genel olarak yaşam kalitesini yükseltmek
için çalışırlar. Ancak ustalar ve
adanmış öğrenciler tarafından
uygulandığı takdirde bu teknikler,
bedenin en basit işlevlerinin üzerinde
bile ciddi etkiler yaratabilir.
"Sübtil enerji"
kavramıyla ilgili problem, şimdilik bu
kavramın batı bilimi için fazla "sübtil"
olmasıdır! Batı
bilimi, "sübtil enerji"yi tespit
edemiyor, ancak en son bilimsel
araştırmalara göre, batı bilimi evrenin
%95'ini oluşturan enerji ve maddeyi de
tespit edemiyor! Sübtil enerji
gerçekten var mı? Enerji terapileriyle
uğraşan veya bu konuda deneyimi
olanların büyük çoğunluğunun cevabı
"Evet, kesinlikle böyle birşey var!"
şeklinde olacaktır.
İki ve beşinci
kategoriler arasında kapsanan geniş
yelpazedeki uygulamalar, ya
geleneksel (doğu) tıbbının özel bir
tedavi şeklidir ya da batıda
geliştirilmiştir. Batıda geliştirilen
tekniklerden bazılarına, dördüncü
kategoriden; Alexander Tekniği,
Cranio-Sakral Terapi, Kayropraktik
ve Osteopati, beşinci kategoriden
Duygusal Özgürleştirme Teknikleri
(EFT), Family Constellations ve
Labirent örnek gösterilebilir.
Düşünce alanı terapilerine batıda
yapılan araştırmalar sonucu
kazandırılmış olarak gözüken EFT,
aslında geleneksel Çin Qi Gung'unun
bir parçası NeiGung adı verilen bir
disiplininin yeniden keşfedilmesinden
başka bir şey değildir.yazının devamı
|
|